Dernek ve Vakıflara Ait Gayrimenkullerin Kiralanmasında Gelir Vergisi Tevkifatı

Gelir Vergisi Kanununun 94/5-b maddesi hükmü uyarınca, vakıflar (mazbut vakıflar hariç ) ve derneklere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemeleri Gelir Vergisi kesintisine tabidir.

Mazbut vakıf, Medeni Kanun'un yürürlüğünden önce var olan ve Medeni Kanun'un yürürlüğüyle birlikte devletçe idare edilen, mazbutaya alınan, yani zapt edilen, devletçe idare edilen vakıflardır. Osmanlı'nın kurduğu vakıfların büyük bir ekseriyeti bu kapsama girer.

Mazbut vakıflar dışında kalan tüm vakıflar ve derneklere ait gayrimenkullerin kiralaması gelir vergisi tevkifatına tabidir.

Dernekler ve Vergi Avantajları

Bilindiği gibi, 5253 sayılı Demekler Kanunu'na göre dernek; kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel, kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturduklar, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarım ifade etmektedir.

Kamu menfaatleri açısından dernekler önemli sosyal kuruluşlardır. Yaptıkları hizmetin nitelikleri ve kapsamına göre kamu idaresince desteklenebilmektedirler. Bir kısım derneklere Bakanlar Kurulu'nca kamuya yararlı dernek statüsü verilmektedir. Bu niteliği haiz derneklere birçok vergi kolaylığı sağlanmaktadır. Geçen hafta yazımızda derneklerin vergi kanunları karşısındaki genel durumları, istisna ve muafiyetler ele alınmıştı.. Bu gün yazımızda Bakanlar Kurulu'nca kamuya yararlı dernek statüsü verilen dernekler ve bu derneklere sağlanan vergi destekleri yazımızda değerlendirilecektir.

Derneklerde tutulması zorunlu defterler ve tasdik usullerine ilişkin açıklama

İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası derneklerde tutulması gereken defterlerle ilgili bir açıklama yayınladı. Açıklamayı aşağıda bulabilirsiniz:

Bilindiği üzere Derneklerin tutacakları defterler, İşletme Hesabı ve Bilanço Esası’na tabi olmaları bakımından ikiye ayrılmaktadır.

İşletme hesabı esasına göre tutulacak defterler; Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Evrak Kayıt Defteri, Demirbaş Defteri, İşletme Hesabı Defteri, Alındı Belgesi Kayıt Defteridir.

Bilanço esasında tutulacak defterler; Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Evrak Kayıt Defteri, Alındı Belgesi Kayıt Defteri, Yevmiye Defteri, Büyük Defter (Defter-i Kebir) ve Envanter Defteridir.

31.03.2005 tarihli 25772 sayılı Dernekler Yönetmeliği ile 30.10.2011 tarihli 28100 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Dernekler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre yukarıda yazılı defterleri kullanacak dernekler, bunları kullanmaya başlamadan önce derneklerin yerleşim yerinin bulunduğu İl Dernekler Müdürlüğüne veya notere tasdik ettirirler. İlçelerde, Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler dahil, dernekler büro şeflikleri tarafından defter tasdiki yapılmaz.

Derneklerin ticari faaliyetleri, tacir olmaları ve tacirlikten doğan sorumlulukları

Dernekler Kanununda yapılan asıl tanımlamaya göre Dernek; “Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğu” dur. Burada yapılan tanımlamadan da anlaşılacağı üzere bir teşekkülün dernek sayılabilmesi için gerekli en önemli şart, hiç kuşkusuz bu teşekkülün “kişi birlikteliğine dayanması ve kazanç paylaşımı gayesi dışında” kurulmuş olmasıdır.

Dernekler, ticari kazanç elde etmek veya elde edilecek kazançların paylaşımı amaçları ile kurulamaz, ancak derneklerin gayelerine ulaşmak için ihtiyaç duydukları maddi olanakları temin etmek amacıyla kazanç getirici faaliyetlerde bulunmaları, işletme kurmaları, müteşebbis veya iştirakçi olabilmeleri her zaman mümkündür.