Sirküler nedir?

Mükellefler vergi yasalarının uygulanması konusunda tereddüte düştüklerinde Maliye Bakanlığı'na başvurarak o konuya ilişkin görüş sorabiliyorlar. Bu başvurulara verilen cevaplara özelge (mukteza) deniliyor. Özelge, sadece görüş soran mükellefe yönelik bir cevap niteliğini taşır.

Sözleşmelerin damga vergisini az ödeme yolu

Açıkça vergi konusuna girmeyen faaliyetlerde bulunularak veya vergi yasalarındaki boşluklardan yararlanılarak vergi ödenmemesine veya az vergi ödenmesine 'vergiden kaçınma' deniliyor. Mükellefler açısından sıkça başvurulan vergiden kaçınma suç veya kabahat kapsamına girmiyor. Başka bir deyişle vergi kaçırma suç ve/veya kabahat olabilirken vergiden kaçınma tamamen yasal bir imkan. Vergiden kaçınmanın bir örneği olarak, damga vergisine tabi olan sözleşmelerin farklı şekillerde düzenlenmesi gösterilebilir. Belli bir parayı içeren sözleşmeler binde 8,25 oranında damga vergisine tabi.

Zamanaşımlarında '1 yıl'a dikkat edin!

Mükellefle devlet arasında ortaya çıkan borç-alacak ilişkisini sona erdiren sebeplerden birisi de zamanaşımıdır. Özel hukukta borçlu tarafından ileri sürülmek zorunda olan zamanaşımı, vergi hukukunda mükellefin başvurusu olmaksızın hüküm ifade eder. Vergi hukukunda iki tür zaman aşımı düzenlenmiştir. Bunlardan ilki, Vergi Usul Kanununda düzenlenen 'tarh ve tebliğ zamanaşımı' diğeri ise Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'da düzenlenen 'tahsil zamanaşımıdır'. Tarh ve tebliğ zamanaşımı, vergi dairesinin vergi alacağını tebliğ edebilme yetkisini ortadan kaldırır.

Gerçek usulden basit usule nasıl dönülür?

Gelir Vergisi Kanunu'nda (GVK) bir süredir yer alan düzenleme uyarınca, basit usul kapsamında vergilendirilenlerden; basit usule tabi olmanın şartlarını kaybedenler ile herhangi bir şekilde gerçek usulde vergilendirilmiş olanlar bir daha hiçbir şekilde basit usule dönemiyorlardı. Dahası, bu kimselerin aynı türden iş yapan eş ve çocukları da bu faaliyetleri nedeniyle basit usulden yararlanamıyorlardı. Gerçek usul kapsamında faaliyetlerini sürdüren mükellefler, iş hacimlerindeki daralma nedeniyle yasal şartları sağlasalar bile hiçbir şekilde basit usule dönemiyorlardı. Bu kısıtlama nedeniyle de söz konusu kişiler ya işlerini terk ediyor ya da kayıtdışı faaliyet göstermeye başlıyorlardı.

Mali Tatil Dolayısıyla Verilme Süresi Uzayan Beyannameler

Bir mali tatil daha göz açıp kapayıncaya kadar bitti. Gerçi önümüzdeki ayın 14'üne kadar verilecek geçici vergi beyannameleri nedeniyle meslek mensuplarının pek de tatil yaptığı söylenemez ya, 3 Temmuz'da başlayan bu yılın Mali Tatili de geçtiğimiz cuma akşamı sona erdi. Beyanname verme süresinin son günü 3-20 Temmuz tarihleri arasında kalan vergi, resim ve harç beyannameleri ile 27 Temmuz akşamına kadar verilmesi gereken beyannamelerin, 27 Temmuz Cuma günü mesai saati bitimine kadar verilmesi gerekiyor. Örneğin, 23 ve 24 Temmuz tarihlerine kadar verilmesi gereken Haziran 2012 dönemine ait muhtasar ve KDV beyannameleri ile damga vergisi beyannamesinin, 27 Temmuz Cuma günü mesai saati bitimine kadar verilmesi gerekiyor.

Mukteza (özelge) nedir, ne işe yarar?

Vergi mükellefleri, yasalarda yer alan hükümlerin ne anlama geldiği ve nasıl uygulanacağı konusunda zaman zaman sorun yaşayabiliyor. Bu durum, bazen konunun uzmanları açısından bile geçerli olabiliyor. Böyle durumlarda; bilgi talep edilen konuyu anlatan bir dilekçeyle bağlı bulunulan vergi dairesi aracılığıyla idareden görüş sorulabiliyor. İdarenin bu sorulara verdiği cevaplara mukteza (özelge) deniliyor.

Şirketler Ne İş Olsa Yapabilir mi?

Ne iş olsa yaparım sözü genellikle iş başvurusunda bulunanlar tarafından kullanılıyor. Peki, şirketler açısından da aynı durum geçerli olabilir mi? Başka bir deyişle, şirketler her şeyi yapabilir mi? Sorunun yanıtına geçmeden önce son zamanlarda sıkça karşılaşılan bazı sözcüklerin açıklamasını yapmak istiyoruz. Çünkü konuyla ilgili görüş beyan eden uzmanlar, açıklamalarını bu kavramlar üzerinden yapıyorlar.

Kar payı ve temettü gelirlerinin beyanı

2011 yılında belli bir tutarın üzerinde anonim ve limited şirket kar payı (temettü) geliri elde edenler, 26 Mart akşamına kadar beyanname verecekler. Ancak bazıları beyanname vermekle birlikte, vergi ödemeyecekleri gibi üste vergi iadesi alacaklar.

KİMLER BEYANNAME VERECEK?

Anonim ve limited şirket kar payları, menkul sermaye iradı sayılıyor ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 22. maddesine göre, kar paylarının yarısı gelir vergisinden istisna. Gelir Vergisi Kanunu'nun 86. maddesine göre de 2011 yılında elde edilen tevkifata (vergi kesintisine) tabi tutulmuş menkul sermaye iratlarının beyan edilmesi için, brüt (vergi kesintisi yapılmadan önceki) tutarının 23 bin TL'lik beyan sınırını aşması gerekiyor.

Gelir vergisinde beyan dönemi başladı.

2011 yılında elde edilen gelirlerin, gelir vergisi açısından beyan dönemi bugün başladı. Ticari ve zirai kazancı gerçek usulde vergilendirilen esnaf, tüccarlar ve çiftçiler ile doktor, avukat, mali müşavir gibi serbest meslek kazancı elde edenler hiç kazanç elde etmemiş olsa da yıllık gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda...

Kira ve birden fazla işverenden ücret geliri, değer artış kazancı, temettü ve kar payı, eurobod ve tahvil geliri elde edenler ise söz konusu gelirleri belli bir tutarı aşması halinde beyanname verecekler.

Yasa hükmü gereği beyannamelerin 1-25 Mart tarihleri arasında verilmesi gerekiyor. Ancak 25 Mart tarihinin hafta tatiline denk gelmesi nedeniyle, bu yıl beyannameler 26 Mart Pazartesi akşamına kadar verilebilecek. Biz de, 26 Mart'a kadar yazılarımızda ağırlıklı olarak beyan edilmesi gereken çeşitli gelir unsurlarını ele alıp, konuya ilişkin sizlerden gelen soruları yanıtlayacağız. Bugünkü konumuz 2011 yılında elde dilen kira gelirleri...

Gelir tespitinde aile ve hane halkı ne anlama geliyor?

1 Ocak 2012 tarihinden önce herhangi bir şekilde sosyal güvenlik kapsamında olmayanlar, 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren zorunlu genel sağlık sigortalısı oldular ve tescilleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından re'sen yapıldı. Bu kişilerin genel sağlık sigortası primlerinin devlet tarafından mı yoksa kendileri tarafından mı ödeneceği, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına yaptıkları başvuru üzerine yapılacak gelir testi sonucunda ortaya çıkacak.

Gelir tespitinde, aile içindeki gelirin kişi başına düşen tutarı esas alınıyor. Aile içindeki gelirin kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birine kadar olanların genel sağlık sigortası primlerini devlet ödeyecek.

Kişi başına düşen gelir tutarı;

- Asgari ücretin üçte biri ile asgari ücret arasında olanlar, asgari ücretin üçte biri üzerinden,
- Asgari ücretle asgari ücretin iki katı arasında olanlar, asgari ücret tutarı üzerinden,
- Asgari ücretin iki katından fazla olanlar ise asgari ücretin iki katı üzerinden,

Yüzde 12 oranında genel sağlık sigortası primi ödeyecekler.

GSS uygulamasında kız çocukların durumu

Zorunlu genel sağlık sigortasının 1 Ocak'ta yürürlüğe girmesiyle en çok kafa karıştıran konulardan biri ana veya babaları üzerinden sağlık yardımı alan kız çocuklarının durumu oldu.

Özellikle, henüz 18 yaşını doldurmamış kız çocuklarının 18 yaşını doldurduklarında, eğitimi devam etmekte olan 25 yaşını doldurmamış kız çocuklarının ise eğitimleri sona erdiğinde ana veya babaları üzerinden sağlık yardımı alıp alamayacakları soruların odağını oluşturuyor.

Kafa karışıklığının nedeni ise 1 Ekim 2008'de yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda kız erkek ayrımı olmaksızın 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde ise 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukların bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık hizmeti alabileceklerine ilişkin düzenleme.

Örneğin bir okurumuz şöyle soruyor; 'Ben ve eşim emekliyiz ve 20 Mayıs 2012'de 18 yaşına girecek bir kızımız var. Kızım bugüne kadar benim üzerimden sağlık hizmetlerinden yararlanıyordu fakat şimdi bu yeni kanunla kafamız çok karıştı! Kızım üniversitede okuyor. Şimdi bu bilgiler ışığında kızım yine sağlık hizmetlerinden yararlanacak mı yoksa yeni kanuna göre yapmam gereken şeyler var mı?'...

Bağımsız denetim konusundaki belirsizlikler

Uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak ve yayımlamak, bağımsız denetimde uygulama birliğini, gerekli güveni ve kaliteyi sağlamak, denetim standartlarını belirlemek, bağımsız denetçi ve bağımsız denetim kuruluşlannı yetkilendirmek ve bunların faaliyetlerini denetlemek ve bağımsız denetim alanında kamu gözetimi yapmak yetkisini haiz Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun kuruluş, teşkilat, görev, yetki ve sorumluluklanna ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) 02.11.2011 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülen yeni Türk Ticaret Kanunu'nun Vergi Usul Kanunu ile paralel şekilde yürütülmesi gereken değerleme, amortisman, defter tutma gibi konulara ilişkin hükümlerinin tamamında TMS'ye ve lağvedilen Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu'na atıf yapılıyor. 660 sayılı KHK sonrası bu atıflar Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu'na yapılmış sayılacak ve mevcut muhasebe standartları yayımlanacak standart ve düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar geçerli olacak. 

Part-Time çalışanlar da genel sağlık sigortası primi ödeyecek.

SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı ve yeşil kart kapsamında olmayan, başka bir anlatımla sosyal güvenlik sistemi dışında kalan 1 milyon 700 bin kişi 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren genel sağlık sigortası kapsamına alındı. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından resen tescili yapılacak bu kişilerin bir ay içinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na başvurup gelir tespiti yaptırmaları gerekiyor.

Bir de 4/a (SSK) kapsamında sigortalı olup da part-time yani kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışanlar var. Aslında bunların da eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini 30 güne tamamlamaları gerekiyordu. Ancak, eksik günleri 30 güne tamamlama yükümlülüğü 1 Ocak 2012 tarihine ertelenmişti. Şimdi o süre doldu.

Part-time yani kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışanlar, 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini 30 güne tamamlamak zorundalar. Ay içinde 30 günden az çalışanların eksik günlerini 30 güne tamamlamak için iki seçenekleri bulunuyor. Bunlardan birincisi, eksik günlerini isteğe bağlı sigortalı olarak tamamlamak. Diğeri ise sadece genel sağlık sigortası primi ödemek...

Ticari defterlerin kapanış tasdikini unutmayın!..

Ticari işletmelerin tutmak zorunda oldukları defterler ve bunların tasdikine ilişkin hükümler hem Vergi Usul Kanunu'nda (VUK), hem de Türk Ticaret Kanunu'nda (TTK) yer alıyor. Söz konusu kanunlara göre tutulması gereken defterler için açılış tasdiki, ara tasdik ve kapanış tasdiki olmak üzere üç tür tasdik söz konusu...

Açılış tasdiki, defterler kullanılmaya başlanılmadan önce yaptırılan tasdik olup hem VUK hem de TTK açısından zorunlu.

Ara tasdik, VUK'ta düzenlenmiş olup, tutulmakta olan defterlerin ertesi yılda da kullanılacak olması halinde, defterlerin kullanılacağı dönemin ilk ayı içinde yaptırılan tasdik işlem.

Kapanış tasdiki ise TTK'ya göre defterlerin kullanıldıkları dönemin sonunda yaptırılan tasdik işlemi. Defterlerin açılış tasdikinin yaptırılmaması, hem vergi hem de sosyal güvenlik uygulamalarında idari para cezası uygulanmasını gerektirirken; kapanış tasdikinin yaptırılmamış olması, başta defterlerin sahibi lehine delil olarak kabul edilmemesi olmak üzere birçok olumsuz sonuç doğuruyor. Bu nedenle de kapanış tasdiki, en az açılış tasdiki kadar önemli.

Mirasçılık belgesi artık noterden de alınabilir.

Ölüm halinde mirasçıların yapmaları gerekenlerden biri de 'veraset ilamı' (mirasçılık belgesi) alınmasıdır. Mirasçılık belgesi; kimlerin, ne oranda mirasçı olduklarını gösteren bir resmi belgedir. Miras bırakan öldüğünde, mirasçıları mahkemeye başvurarak kendilerine veraset ilamı verilmesini talep edebiliyorlar.

Veraset ilamı için başvurulacak görevli mahkeme, 'sulh hukuk mahkemesi'. Yetki açısından bir sınırlama bulunmadığından, Türkiye'nin her yerindeki mahkemelere başvuru yapılması mümkün. Ancak, işlemlerin hızlı yürümesi bakımından ölenin nüfus kaydının bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurulmasında yarar bulunuyor.

Ölenin birden fazla mirasçısının olması durumunda, mirasçılardan birinin talepte bulunması yeterli. Bu durumda diğer mirasçılar da dilekçeye yazılıyor. Başvuru üzerine mahkeme tarafında verilen belge, tüm mirasçılar için aynı sonucu doğuruyor.

Kasko değeriyle kıyaslamadan aracınızın vergisini ödemeyin!

Motorlu taşıtların 2012 yılı motorlu taşıtlar vergisi (MTV) birinci taksit ödemeleri başladı. Birinci taksit ay sonuna kadar, ikinci taksit ise temmuz ayı içinde ödenecek.

Motorlu taşıtların 2012 yılı motorlu taşıtlar vergisi yeniden değerleme oranı baz alınarak ortalama yüzde 10 oranında artırıldı. Binek otomobil ve ciplerin 2012 yılı Motorlu Taşıtlar Vergisi tutarları tablodaki gibi. Ancak özellikle silindir hacmi ve yaşı büyük araç sahiplerinin daha düşük vergi ödemeleri mümkün.

Bunun için MTV'yi ödemeden önce aracınızın vergi tutarını, kasko değeri ile kıyaslamalısınız. Böylece, tarifedeki vergiden daha az vergi ödemeniz mümkün olabilir. Aracınızın motor silindir hacmi ve yaşına göre belirlenen motorlu taşıtlar vergisi, kasko sigorta değerinin yüzde 5'ini aşıyorsa daha düşük vergi ödeyebiliyorsunuz. Uygulamadan yararlanmak için taşıtın kasko sigortasının yaptırılmış olması da gerekmiyor.

Kaçakçılık suçuna vergi kaybı şartı

Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 359. maddesinde düzenlenmiş olan kaçakçılık suçu, mükelleflerin korkulu rüyası. Bu suç şekli suç olarak düzenlendiğinden ortada vergi kaybı olmasa bile suç oluşuyor. Kaçakçılık suçunun oluşması için kanunda belirtilen hareketin yapılması yeterli olup ayrıca vergi kaybının ortaya çıkması (çift defter kullanma fiili hariç) gerekmiyor.

VUK TASLAĞINDAKİ DURUM

Maliye Bakanlığı tarafından bir süredir yürütülen çalışmalar sonucunda Vergi Usul Kanunu taslağı hazırlandı. Henüz son şeklini almamış olan taslakta kaçakçılık suçunu oluşturan fiillere 258. maddede yer veriliyor. Söz konusu maddenin ilk fıkrasında; 'Vergi kaybına neden olacak şekilde aşağıda yer alan fiilleri işleyenler kaçakçılık suçu işlemiş sayılırlar' ifadesi yer alıyor. Bu ifadeden sonra kaçakçılık suçunu oluşturan fiiller üç bent halinde sayılmış. Taslakta yer verilen fiiller, halen yürürlükte olan VUK'ta düzenlenen fiilleri kapsıyor. Ancak, taslakta iki önemli farklılık var. Bunları başka bir yazımızda ele alacağız. Taslak, kullanılan dilin sadeleştirilmesi anlamında oldukça olumlu. Ancak, yürürlükteki kanunda yer alan anlaşmalı matbaa konusu taslakta da atlanmış durumda. Yani, anlaşmalı matbaanın sahte belge basması taslakta da suç fiilleri arasında sayılmamış.

Yeni TTK'da anonim şirket kuruluşu

Geçtiğimiz yasama döneminde TBMM'de kabul edilen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe girecek. Yeni yasa birçok özelliğiyle yenilikler içeriyor. Bu yeniliklerden bir kısmı ise ek maliyetler içeriyor. Bu nedenle kimi çevrelerce yasanın yürürlük tarihinin ötelenmesi isteniyor. Aksi görüşte olanlar ise 'kervan yolda düzülür' mantığıyla yasanın ertelenmesine karşı çıkıyor.

Taleplerin kabul görüp görmeyeceğini bilemeyiz ama sonuçta bu yasanın ilgili çevrelerce iyi bilinmesi gerekiyor. Biz de bu noktadan hareketle yeni yasayla ilgili bazı bilgileri okurlarımızla paylaşmak istedik.

TEK KİŞİLİK KURULUŞ

Yeni yasaya göre anonim şirket sadece bir gerçek veya tüzel kişi tarafından da kurulabiliyor. Halen yürürlükte olan 6762 sayılı TTK'ya göre anonim şirket en az beş kişi ile kurulabiliyor ve ortak sayısı 5'in altına düşemiyor. Yeni yasaya göre çok ortaklı olarak kurulan anonim şirketlerde ortak sayısı bire düşebiliyor. Tek ortaklı ve çok ortaklı anonim şirketler arasında temel bir farklılık bulunmuyor. Ancak, yeni TTK'da tek ortaklı anonim şirketler için bazı özel düzenlemeler yapılmış durumda. Şirketin tek ortaklı olarak kurulması ya da birden fazla ortaklı olarak kurulduktan sonra hisselerin bir kişinin elinde toplanması halinde, tek kalan ortağın; adı, yerleşim yeri ve vatandaşlığının ticaret siciline tescil ve ilan edilmesi gerekiyor.

Devlet memurlarında çalışma yasakları...

Özellikle sağlık alanında çalışan kamu görevlileri açısından son dönemlerde yapılan düzenlemeler, bunlara yönelik iptal kararları ve benzeri gelişmeler nedeniyle ilgililerin kafası karışmış durumda. Konu hakkında son olarak 650 sayılı KHK ile yapılan düzenlemeler sonrası devlet memurları açısından yeni bir hukuki durum ortaya çıktı. Bu yazımızda konuyu öğretim üyeleri dışında kalan devlet memurları açısından ele alacağız. 

ÇALIŞMA YASAKLARI

Kararname öncesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. maddesinin ilk fıkrası şu şekildeydi: 'Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kolektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç).' Maddenin yazım şekline göre, kendi özel kanunlarında bir kısıtlama olmadığı sürece, bazı memurların serbest meslek faaliyeti yapmalarının serbest olduğu anlaşılmaktaydı. Hemen belirtelim buradaki serbest meslek faaliyeti ifadesi, ticari nitelikte olmayan ve uzmanlık gerektiren faaliyetleri kapsıyor.