Ticari defterler ve tasdiki

Yeni Türk Ticaret Kanunu'nda ticari defterler:

Yeni Türk Ticaret Kanunu'nun 64’üncü maddesinin 3’üncü fıkrasında; “Fiziki ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri ile dördüncü fıkrada sayılan defterlerin açılış onayları, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılır. Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırılır. Pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir. Yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin üçüncü ayının sonuna kadar notere yaptırılır. Ticaret şirketlerinin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılışı ticaret sicili müdürlükleri tarafından da onaylanabilir. Açılış onayının noter tarafından yapıldığı hâllerde noter, ticaret sicili tasdiknamesini aramak zorundadır. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması hâlinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter onayı aranmaz. Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı'nca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir.”

Ticari Defterler

Halen yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 66’ncı maddesi uyarınca “Her tacir, ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu borç ve alacak münasebetlerini ve her iş yılı içinde elde edilen neticeleri tespit etmek maksadıyla işletmesinin mahiyet ve öneminin gerektirdiği bütün defterleri ve bilhassa, diğer kanunların hükümleri mahfuz kalmak üzere, aşağıdaki defterleri Türkçe olarak tutmaya mecburdur.

* Tacir hükmi şahıs (tüzel kişi) ise yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri ve karar defteri

* Hususi (özel) hukuk hükümlerine göre idare edilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediyeler gibi amme (kamu) hükmi şahısları tarafından kurulan ve hükmi şahsiyeti bulunmayan ticari işletmeler ile dernekler tarafından kurulan ticari işletmeler ve bunlara benzeyen ve hükmi şahsiyeti olmayan diğer ticari teşekküller (kuruluşlar) karar defteri hariç yukarıda yazılı defterleri

* Tacir hakiki şahıs (gerçek kişi) ise karar defteri hariç olmak üzere yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri veya işletmesinin mahiyet ve önemine göre sadece işletme defteri tutmak ve aynı kanunun 69’uncu maddesi uyarınca bu defterleri kullanmaya başlamadan önce ticari işletmenin bulunduğu yerin ticaret sicili memurluğuna veya notere ibraz etmek zorundadır. Bu defterler Vergi Usul Kanunu’nun defterlerin tasdikine ilişkin hükümlerinde yer alan bilgileri içerecek şekilde tasdik ve imza olunur.

Tasdikli Yasal Defterlerin Arka Yüzüne Muhasebe Kayıtı Yapılabilir mi?

Vergi Usul Kanunu’nun 175’nci maddesi mükelleflere, defter ve muhasebelerini işlerine uygun olarak düzenleme imkanı vermekle birlikte defter kayıtlarında bazı zorunluluklara uyulmasını da gerekli kılmıştır. Kanun, “ Kayıt Nizamı” başlığında topladığı bu ödevleri 215-219’uncu maddelerinde hükme bağlamıştır.

Ayrıca, tasdike tabi defterlere ve tasdik işlemlerine ilişkin düzenlemelere Vergi Usul Kanunu’nun 220-226’ncı maddeleri arasında yer verilmiştir. Anılan maddelerden 225’nci madde de, tasdike tabi defterlerin ne şekilde tasdik olunması gerektiği hususları açıklanarak hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, müteharrik yapraklı defter kullanacak mükelleflerin bir yıl içinde kullanacaklarını tahmin ettikleri sayıda ve sıra numarasıyla teselsül edecek yaprakların her sayfasını teker teker tasdik makamının resmi mührü ile mühürletmeleri; tasdikli yaprakların bitmesi halinde ise sıra numarasıyla teselsül edecek yeni yaprakları da kullanılmadan önce tasdik ettirmeleri gerekmektedir.

Yeni defterler ve yeni cezalar geldi.

HANGİSİNİ anlatalım? Yeni defterler de var, para cezaları da hatta hapis cezaları da… En iyisi bir ucundan başlayalım.

DEFTER SAYISI ARTTI

Yeni Türk Ticaret Kanunu (YTTK) ile ticari defterlerin sayısı artırıldı. Mevcut defterlere ek olarak;

1- Pay defteri,
2- Yönetim Kurulu karar defteri,
3- Genel kurul toplantı ve müzakere defteri,

gibi işletmenin muhasebesi ile ilgili olmayan defterler de ticari defter kabul edildi. Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri dışında tutulacak defterler de olacak. Bu defterlerin hangisi olacağı “Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu” tarafından belirlenecek (YTTK Md.64). Bu arada, Vergi Usul Kanunu değişmezse, vergi yasaları yönünden ayrı, Ticaret Kanunu açısından ayrı defter tutulması söz konusu olacak!

Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması

Yeni Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “İspat ve Deliller” başlığını taşıyan 4. Kısmının ikinci bölümünde “Belge ve Senetler”le ilgili hükümler yer almaktadır. (Madde:199-224)

Hukuki tanımlamadan da anlaşılacağı üzere “Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları” belgedir. (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Md. 199)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222’nci maddesinin başlığı “Ticari Defterlerin İbrazı ve Delil Olması”dır. Buna göre “Mahkeme, davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. Ticari defterle ilgili düzenlemeler 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu’nun “Ticari İşletme” başlıklı birinci kitabının beşinci kısmında yer almaktadır. (Madde:64-88)