SSK’lının Aylığı Prim Ödedikçe Düşüyor

SSK’lı ve Bağ-Kur’lunun aylığı prim ödedikçe düşüyor “OLUR mu öyle şey ?” demeyin. Oluyor!

SSK’lı (4/a’lı) veya Bağ-Kur’lu (4/b’li) olarak çalışanlar, ne kadar çok çalışır ve prim öderlerse, bağlanacak emekli aylıkları o kadar düşük oluyor. Başka bir anlatımla, “az çalışan çok, çok çalışan az” emekli aylığı alıyor. Diyeceksiniz ki; “İnanılır gibi değil”. İster inanın ister inanmayın, mevzuat ve uygulama böyle!..

NİÇİN BÖYLE?

Siz sormadan, ben anlatayım. SSK’lı (4/a’lı) bir ücretlinin veya Bağ-Kur’lunun emekli aylığı; “Aylık bağlama oranı X Ortalama aylık kazanç” formülüne göre hesaplanıyor. Demek ki aylık bağlama oranı ve ortalama aylık kazanç yüksek olduğu ölçüde daha fazla emekli aylığı bağlanıyor. Bu da ücretlinin prim tutarı ve prim ödeme gün sayısı ne kadar yüksekse, o kadar fazla aylık bağlanacağı anlamına geliyor. Emekli aylıklarının hesaplanmasında “üç dönem” var.

Döviz borcu olan bir de borç vergisi ödeyecek.

Dolar ya da Euro cinsinden borcu olanlar, borçlarının dışında 17 Mayıs’a kadar bir de “borç vergisi” ödeyecekler. Alacağı olanlar ise “daha az vergi” ödeyecekler!

FIKRA GİBİ

Ne düşündüğünüzü tahmin edebiliyorum. Diyorsunuz ki; “Firmanın zaten dolar borcu var. Borcu olan bir firma borcunu nasıl ödeyebileceğini düşünürken; ‘Gel bakalım, dolar borcun olduğu için daha fazla vergi ödeyeceksin’ denilmesi mümkün mü?” Mümkün efendim.. Burası Türkiye!.. Bir de tersi var. Dolar ya da euro cinsinden alacağı olan firmaya da; “Senin döviz cinsinden alacağın var. Onun için daha az vergi ödeyeceksin” denilecek. İster inanın ister inanmayın, yasa böyle diyor!

Şirketten para çekmek, bombanın pimini çekmek gibi

Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun en çok tartışılan maddesi, “şirketten para çekme” ya da “şirkete borçlanma” ile ilgili.. Herkes kendine göre bir şeyler anlatıyor. Önce, olayı basit bir şekilde özetleyelim.

OLAY NE?

1. Para Çekme ve Borçlanma Yasağı:

- Anonim ve limited şirketlerin ortakları, şirketten borç para çekemeyecekler (Yeni TTK.Md.358 ve 644/b).

- Buna uymayanlara, her defasında 300-730 gün arasında “adli para cezası” verilecek. Ceza, günlük 20-100 TL üzerinden ve her defasında 6-73 bin lira olacak. Örneğin iki defa para çekene 12-146 bin lira ceza kesilecek (Yeni TTK.Md.562/5-c ve TCK Md.52/1-2).

Tek kişilik A.Ş. ve avantajlar

Yeni Türk Ticaret Kanunu ile getirilen olumlu değişikliklerden biri de “tek kişilik anonim şirket” kurulabilmesi ve yönetim kurulunun “tek kişiden ibaret” olabilmesi ile ilgili.. Yasanın yürürlüğe gireceği 1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren, tek kişilik anonim şirket kurulabilecek. Yönetim kurulu ve genel kurul, tek kişiden ibaret olabilecek. Mevcut anonim şirketler de tek kişiliğe dönüşebilecek.

Çocukların okul giderlerinin vergi avantajı

MART ayı gelir vergisi beyannamelerini verme dönemi olunca, sorular da arttı. Üç milyon civarında mükellef, 26 Mart Pazartesi akşamına kadar beyannamelerini vermek zorunda. Bu aşamada, bir kısmının bazı konularda kafası karışık “Şu nasıl olacak, bu nasıl olacak?” diye soruyorlar. En çok sorulanlardan biri de çocukların eğitim giderlerinin indirimine yönelik vergi avantajıyla ilgili..
AVANTAJ KİMLERE VAR?

Ücretliler (istisnai durumlar dışında) beyanname vermedikleri için onların çocuklarıyla ilgili vergi avantajı yok. O zaman, vergi avantajının kimlere olduğunu açıklayalım. Yıllık gelir vergisi beyannamesi veren, gerçek kişilere (kitapçı, konfeksiyoncu, bakkal, terzi, mobilyacı, lokantacı, inşaatçı, ayakkabıcı, yedek parçacı gibi ticari kazanç elde edenlere, avukat, doktor, mimar gibi serbest meslek kazancı elde edenlere, kira geliri, kâr payı, temettü beyan edenler gibi kişilere) vergi avantajı var. (Gelir Vergisi Kanunu Md.89/2) Hemen belirtelim; çocuk 18 yaşından büyükse, “çocuk” sayılmıyor. Örneğin üniversiteye giden 19 ya da 20 yaşındaki oğlunuz veya kızınız, çocuk sayılmıyor.

Kira geliri evin değerinin yüzde 5’inden az olamıyor.

Kira geliri elde edenlerin; “Evi düşük bir kiraya, çok yakın bir arkadaşıma kiraladım” diyebilme şansları yok. Aynı şekilde; “Evi halama, teyzeme, dayıma ya da amcama bedelsiz kiraladım” diyebilmeleri de mümkün değil. “Bu da nereden çıktı?” diyenler, Gelir Vergisi Kanunu’nun 73. maddesini açıp okusunlar.

EMLAK VERGİSİ DEĞERİ ÖNEMLİ

Gelir Vergisi Kanunu’nun “Emsal Kira Bedeli” başlıklı 73. maddesine göre, kiraya verilen gayrimenkuller için beyanı zorunlu en az kira “emsal kira bedeli”dir. Kiraya verilen gayrimenkullerin örneğin ev veya dükkanların, kira bedelleri emsal kira bedelinden düşük olamıyor. Emsal kira bedeli ise, kiraya verilen gayrimenkulün emlak vergisi değerinin yüzde 5’idir.

Kira beyanında dikkat edilmesi gerekenler

Kira gelirleri ile ilgili bazı ince noktalar var.

KENDİSİ DE KİRACI OLANLAR

Sahibi bulunduğu konutu kiraya veren bir kişi, kendisi de başka bir evde kira ile oturuyor olabilir. Bu durumda olanlara sağlanan “özel bir avantaj” var.

ÖRNEK: İsmet Bey, sahibi olduğu evi aylık 1.200 TL ile kiraya vermiş. Kendisi de bir başka evde aylık 1.500 TL kira ödemektedir. Bu durumda;

1- İsmet Bey, kira gelirlerini vergi dairesine beyan etmek zorunda.
2- Kira gelirini beyan ederken, ödediği kirayı, aldığı kiradan düşüp, hiç vergi ödemeyebilir.
3- Ödediği kirayı, aldığı kiradan düşmek isteyenlerin “gerçek gider” yöntemini seçmeleri gerekiyor.
4- Daha önce, konut kira gelirini beyan edenler, “götürü gider” yöntemini seçmişlerse, iki yıl süre ile bu yöntemden vazgeçemezler (GVK Md.74/10 ve 74/11-3).

Beyanname vermeyi gerektirmeyen gelirler

ÜCRET GELİRLERİ

Vergisi, ödenirken peşin peşin kesilen ücret gelirleri, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmiyor. Örneğin, yıllık ücret geliri 100 bin hatta 300 bin TL dahi olsa, beyanname verilmiyor. Ancak, birden fazla işverenden ücret geliri olması halinde, durum değişiyor. Birden sonraki işverenden, 2011 yılında alınan ücretin toplamı 23 bin TL’den (2012’de 25 bin TL’den) fazla ise, ücret gelirleri için beyanname verilmesi gerekiyor. Beyanname ile bildirilen gelirin vergisinden de, daha önce kesilen vergiler mahsup ediliyor.

Asgari Ücret Ve Değişen Parametreler (2012)

ÖNCELİKLE ele geçen ücret değişti. Buna bağlı olarak, asgari ücretten yapılan kesintiler ve işverene olan maliyet değişti. En iyisi sırasıyla açıklayalım.

ÜCRET VE KESİNTİLER

Asgari ücret, 16 yaşından büyük ve küçük olanlar için ayrı ayrı belirleniyor. Konut kapıcılarından vergi kesilmediği için ellerine daha fazla para geçiyor. Asgari ücret, kesintiler ve işverene maliyeti, tabloda gösterilmiştir.

PRİME ESAS KAZANÇ

1 Ocak-30 Haziran 2012 döneminde, sigorta primi kesintisine esas alınacak aylık ücretin, - Alt sınırı 16 yaşından büyükler için 886.50 TL; 16 yaşından küçükler için 760.50TL - Üst sınırı yaş ayrımı olmaksızın 5.762,40 TL olacak. Buna göre, örneğin 10 bin TL aylık ücretin, 5.762,40 TL’si üzerinden sigorta primi kesilecek. Aşan kısımdan kesilmeyecek.

2012 Yılı Vergi Cezaları

2012 yılında uygulanacak, yeni vergi cezaları belli oldu.Buna göre, fatura ya da fiş düzenlemeyen bir esnafa, tüccara ya da şirkete, 180 TL’den 88 bin TL’ye kadar ceza kesilebilecek.

Aynı ceza, serbest meslek makbuzu düzenlemeyen doktor ve avukatlara da uygulanabilecek. Satıcıdan fiş, fatura ya da doktordan makbuz almayanlara da ceza kesilebilecek.

FATURA VERMEYENE 88 BİN TL’YE KADAR CEZA

Fatura düzenlemeyen esnaf, sanatkâr, tüccar ya da şirketlere; faturaya yazılması gereken tutarın yüzde 10’u oranında “özel usulsüzlük” cezası kesilecek. Ancak bu cezanın tutarı, düzenlenmeyen her fatura için 180 TL’den aşağı olamayacak. Örneğin; 50 bin TL’lik satışa fatura düzenlemeyene, 5 bin TL ceza kesilecek. 2012 yılı içinde, fatura düzenlemeyen bir mükellefe kesilecek toplam ceza tutarı 88 bin TL’yi aşamayacak.

50 yaş ve üstündekilerin izin avantajı

KONUMUZ eşinizden aldığınız izin değil.

Başlığı okuyup böyle düşünenlerin çoğunun; “50’yi aştık. Hanım artık ne soruyor ne de merak ediyor. Eskiden şüphelenirdi, kıskanırdı. Şimdi o da yok. İstediğimiz saatte evden çıkıyor, istediğimiz saatte geliyoruz” diyeceklerini tahmin ediyorum.

Başlıktaki konumuz, 50 yaş ve üzerinde oldukları halde çalışan ya da emekli olduktan sonra yeniden çalışanların yıllık ücretli izin avantajları ile ilgili...

EN AZ 20 GÜN    
Yaşları 50 ve daha yukarı olan işçilere, 20 günden aşağı izin verilemiyor (İş Yasası Md. 53). İlk 5 yıla kadar (beş yıl dahil) işçilerin 14 gün izni var. Ancak 50 yaş ve üzerindeki işçiye, bir yıllık hizmetidoldurduğunda, en az 20 gün izin verilmesi gerekiyor. Bu süre, emekli olduktan sonra çalışan 50 yaş ve üstündekiler için de geçerli.

İzin hakkı kazandığı tarihten sonra yaşı 50’nin üzerine çıkmış (olmuş) ise, izin gün sayısını artırmaması gerekiyor. İşçi, 50 yaşını doldurduktan sonra izne hak kazanmış ise, doğrudan 20 günlük izin hakkı oluyor. Buda ince bir ayrıntı.

Emeklilik sonrası çalışana ikinci kez kıdem tazminatı var mı?

Emeklilik sonrası çalışana ikinci kez kıdem tazminatı var mı yok mu? Emekli olduktan sonra özel sektörde ücretli olarak çalışan okurlarımızın, merak ettiği konulardan biri de bu...

Okurlarımızdan Veli Duran: “Emekli olduktan sonra, bir şirkette sekiz yıl çalıştım. Bu arada, hem emekli aylığımı hem de çalıştığım şirketten ücretimi aldım. Geçenlerde, Ağustos sonu itibariyle ben ve 12 arkadaşın görevine son verileceğini bildirdiler. İşverene gidip, kıdem tazminatını sordum; ‘Emeklinin kıdem tazminatı mı olur?' diye kızdılar. Benim gibi çok kişi, emekli olduktan sonra çalışıyor. Sayın Hocam, ben ve benim durumumda olanların kıdem tazminatı hakkı var mı yok mu?” diye soruyor ve Ağustos ayı bitmeden, bu konunun yanıtlanmasını istiyor.

Bireysel emeklilikte şikâyet et, vergini al

Yüzbinlerce vatandaşa bir umut daha. Dava açma süresini kaçıranlardan, daha önce Hürriyet’te önerdiğimiz “Şikayet yolu ile düzeltme” yolunu izleyenlere, ana paradan kesilen yüzde 15 vergiler iade edilmeye başladı...

OLAY NEYDİ?

Bireysel emeklilik sistemi, katılımcı sayısı 2,5 milyon civarında, fon büyüklüğü de 13 milyar lira civarında olan bir sistem. Üyelerin yüzde 38’i 25-34 yaş, yüzde 33’ü 35-44 yaş, yüzde 19’u 45-55 yaş arası kişilerden oluşuyor. 56 yaş üzerinde bu oran yüzde 4.
İleri yaşlarda, “ikinci bir emekli aylığı” umuduyla sisteme girilip prim ödeniyor.
Bu arada, genellikle paraya ihtiyaç nedeniyle sistemden ayrılmalar da oluyor. Ayrılanlara; anaparaları ve getirisi ödeniyor. 10 yılı doldurmayanlara yapılan ödemelerde; hem anaparadan hem de getirisinden yüzde 15 vergi kesiliyor.
Anaparadan vergi kesilmesi, vergi sisteminin özüne ve yasalara aykırı. Nitekim Gelir Vergisi Kanunu’nda da anaparadan vergi kesileceği, yazılı değil.
Haksız kesilen vergiyi geri almak isteyenlerin; 30 gün içinde, İstanbul Vergi Mahkemesi Başkanlığı’na dava açmaları gerekiyor. Açılan davaların tamamı, “vatandaş lehine” sonuçlandı. Danıştay’da “anaparadan vergi kesilemez” diye karar verdi (Dn. Dördüncü Dairesi, 24 Ocak 2011 Tarih ve E.2009/8882, K.2011/269). Bunların tamamını Hürriyet okurlarına “canlı yayın” yapar gibi anında duyurduk.
Onları yönlendirip, dilekçe örneğini de verdik. Gidip dava açtılar ve paralarını “tıkır tıkır” geri aldılar.

Yetim kızlar ve dul kadınlara farklı çeyiz parası

Olacak iş mi? Oluyor!.. Çeyiz parası ödenirken, yetim kızın anne veya babası, dul kadının da kocası nereden emekli olmuş, ona bakılıyor.

YETİM KIZLAR

Diyelim ki yetim aylığı alan kız çocuğu evlenecek.
Ölen anne veya babası SSK ya da Bağ-Kur'a tabi ise, evlenecek olan kız çocuğuna;
“Al sana, yetim aylığının 24 katı çeyiz parası” deniliyor.
Ölen anne veya babası TC Emekli Sandığı'na tabi ise, “yetim aylığı” alan kız çocuğuna evlenirken deniliyor ki;
“Al sana, yetim aylığının 12 katı çeyiz parası.”
Diğerlerine 24 kat, memurun yetim kızına 12 kat!..

Yeni defterler ve yeni cezalar geldi.

HANGİSİNİ anlatalım? Yeni defterler de var, para cezaları da hatta hapis cezaları da… En iyisi bir ucundan başlayalım.

DEFTER SAYISI ARTTI

Yeni Türk Ticaret Kanunu (YTTK) ile ticari defterlerin sayısı artırıldı. Mevcut defterlere ek olarak;

1- Pay defteri,
2- Yönetim Kurulu karar defteri,
3- Genel kurul toplantı ve müzakere defteri,

gibi işletmenin muhasebesi ile ilgili olmayan defterler de ticari defter kabul edildi. Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri dışında tutulacak defterler de olacak. Bu defterlerin hangisi olacağı “Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu” tarafından belirlenecek (YTTK Md.64). Bu arada, Vergi Usul Kanunu değişmezse, vergi yasaları yönünden ayrı, Ticaret Kanunu açısından ayrı defter tutulması söz konusu olacak!

İnternet sitesi olmayan şirket yöneticisine hapis

YENİ Türk Ticaret Kanunu’na göre; her sermaye şirketi, bir internet sitesi açmak zorunda (YTTK Md. 1524). Siteyi açmak yetmiyor, bu sitede şirketle ilgili “çok özel ve sır niteliğinde” birçok bilginin de paylaşılması gerekiyor. Bu zorunluluğa uymayanlara hem “hapis” cezası hem de “adli para cezası” var.

YAYIMLANACAK İÇERİKLER

Yasa’nın 1524. maddesine göre, internet sitesinde yayımlanacak içeriklerin bazıları şunlar:
- Şirketle ilgili olup, pay sahibini, küçük yatırımcıyı, alacaklıyı ve şirkette menfaati olan kişiyi ilgilendiren tüm bilgiler,
- Şirketin yıl sonu ve ara dönem finansal tabloları ile birleşme, bölünme bilançoları, özel amaçlarla çıkarılan bilançolar,
- Yönetim kurulunun yıllık raporu,
- Yönetim kurulu başkan ve üyeleriyle yöneticilere ödenen her türlü paralar, temsil ve seyahat giderleri,
- Denetleme raporları (denetçi, özel denetçi ve işlem denetçisi raporları),
- Genel kurula ait olanlar dahil, her türlü çağrılara ait belgeler, raporlar ve yönetim kurulu açıklamaları,
- Tasfiyeye ilişkin ilanlar,
- Şirketçe kanunen yapılması gereken ilanlar.

Şirketinden borç para çekene hapis

YENİ Türk Ticaret Kanunu (uzatma olmadığı takdirde), 1 Temmuz 2012’den itibaren yürürlüğe girecek. Kanun’un getirdiği en önemli yeniliklerden biri de; “şirket ortakları ve yakınlarının, şirkete borçlanmalarının yasaklanmış olması” ile ilgili.

NASIL BİR YASAK?

Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 358. maddesine göre;

- Anonim ve limited şirketlerde, pay sahibi ve ortaklar, şirkete borçlanamayacaklar. Daha açık bir anlatımla, “şirketten borç para” çekemeyecekler.
- Daha önce çektikleri borç paraları da 1 Temmuz 2015’e kadar yani yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren “üç yıl içinde” nakdi ödeme şeklinde “iade” edecekler.
- Şirket yönetim kurulu üyesi ve onun alt ve üst soyu, eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile kendisinin ve söz konusu yakınlarının ortağı olduğu şahıs şirketleri ve en az yüzde 20’sine katıldıkları sermaye şirketleri, şirkete nakit ve ayın olarak borçlanamayacaklar (YTTK Md. 395).
- Bu yasaklamaya uymayanlara yani şirketten borç para çekenlere, 300 günden az olmamak üzere “adli para cezası” uygulanacak (YTTK Md. 562). 300 günlük ceza da, günlük 20-100 TL hesabıyla 6-30 bin TL arasında olacak.

Okul Masraflarına Vergi Avantajı Var mı?

HEM var hem yok!

Başka bir anlatımla, duruma göre var, duruma göre yok! Diyeceksiniz ki; “Bilmece gibi oldu” Haklısınız. Okuyunca da göreceksiniz, ilgili yasa maddesi bilmece gibi!..

NEYE BAĞLI

Çocukların okul masraflarına tanınan vergi avantajından yararlanabilmek, birçok koşula bağlı.

Birincisi, kimin çocuğu olduğuna bağlı.
İkincisi çocuğun yaşına,
Üçüncüsü hangi okulda okuduğuna,
Dördüncüsü anne ya da babanın gelirine,
Beşincisi, yapılan harcamanın türüne ve kimlere ait olduğuna,
Altıncısı, çocuğun Türkiye’de okuyup okumadığına bağlı..

Çocuğunuz varsa ve okula ya da kursa gidiyorsa, aşağıda yazdıklarımızı okuyarak, durumunuzu değerlendirin.