KDV’de Kısmi Tevkifat

KDV’de kısmi tevkifat kapsamına alınan yeni işlemler

Katma Değer Vergisi uygulamasında “kısmi tevkifat” işlem bedeli üzerinden hesaplanan Katma Değer Vergisi’nin tamamı değil, bu işlemler için Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen orandaki kısmı alıcılar tarafından alıkonarak verginin sorumlusu sıfatıyla beyan edilecek, tevkifata tabi olmayan kısmı ise satıcılar tarafından mükellef sıfatıyla beyan edilip, beyanname üzerinde ödenmesi gereken Katma Değer Vergisi çıkması halinde ödenecek. Kısmi tevkifat uygulamasında tevkifat yapmakla sorumlu tutulanlar aşağıda belirtilmiş bulunmaktadır. Buna göre;

Çek Kanunu’nda yapılan değişiklikler

“Çek Kanunu’nda Değişik Yapılmasına Dair 6273 Sayılı Kanun” ile 5941 sayılı “Çek Kanunu”nda bazı değişikler yapılmıştır. (3 Şubat 2012 gün ve 28193 mükerrer sayılı Resmi Gazete)

“Çek Kanunu”nda yapılan değişiklikleri kısaca aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz.

* Çek yapraklarının üzerine çekin basıldığı tarihin yer alması öngörülmüştür. Bu bağlamada da Çek Kanunu’nun 3’üncü maddesine eklenen 9’uncu fıkra hükmü gereği olarak “Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren 5 yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona” erecektir.

Ticari Defterler

Halen yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 66’ncı maddesi uyarınca “Her tacir, ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu borç ve alacak münasebetlerini ve her iş yılı içinde elde edilen neticeleri tespit etmek maksadıyla işletmesinin mahiyet ve öneminin gerektirdiği bütün defterleri ve bilhassa, diğer kanunların hükümleri mahfuz kalmak üzere, aşağıdaki defterleri Türkçe olarak tutmaya mecburdur.

* Tacir hükmi şahıs (tüzel kişi) ise yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri ve karar defteri

* Hususi (özel) hukuk hükümlerine göre idare edilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediyeler gibi amme (kamu) hükmi şahısları tarafından kurulan ve hükmi şahsiyeti bulunmayan ticari işletmeler ile dernekler tarafından kurulan ticari işletmeler ve bunlara benzeyen ve hükmi şahsiyeti olmayan diğer ticari teşekküller (kuruluşlar) karar defteri hariç yukarıda yazılı defterleri

* Tacir hakiki şahıs (gerçek kişi) ise karar defteri hariç olmak üzere yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri veya işletmesinin mahiyet ve önemine göre sadece işletme defteri tutmak ve aynı kanunun 69’uncu maddesi uyarınca bu defterleri kullanmaya başlamadan önce ticari işletmenin bulunduğu yerin ticaret sicili memurluğuna veya notere ibraz etmek zorundadır. Bu defterler Vergi Usul Kanunu’nun defterlerin tasdikine ilişkin hükümlerinde yer alan bilgileri içerecek şekilde tasdik ve imza olunur.

Kesinti suretiyle alınan vergilerin mahsup ve iadesi

Gelir Vergisi Yasası’nın 121 ve Kurumlar Vergisi Yasası’nın 34’üncü maddeleri uyarınca beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan gelir veya kurumlar vergisi yasalarına göre kesilmiş bulunan vergilerin, beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisine mahsup edilmesi mümkündür.

Ancak bu bağlamda mahsubu yapılacak verginin hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden fazla olması halinde aradaki fark vergi dairesi tarafından mükellefe tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içerisinde başvurusu halinde mükellefin kendisine red ve iade olunmaktadır.

Kaynak kullanımı destekleme fonu

Bakanlar Kurulu’nun 25 Ekim 2010 gün ve 2010/974 sayılı kararı ile ‘Bankalar ve finansman şirketlerince ticari amaçla kullanılmamak kaydıyla gerçek kişilere kullandırılan tüketici kredilerinde uygulanacak Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu Kesintisi’ oranı yüzde 15 olarak tespit edilmiştir. (28.10.2010 gün ve 27743 Sayılı Resmi Gazete)

4684 sayılı ‘Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un geçici 3’üncü maddesi uyarınca Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu kesintisi, bu konuda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar yürürlükten kaldırılan hükümlere göre tahsil edilmeye devam olunur ve doğrudan genel bütçeye gelir yazılmak üzere Hazine hesaplarına intikal ettirilir. Kesinti oranlarını sıfıra kadar indirmeye veya on beş puana kadar yükseltmeye veya kesintiyi tümüyle kaldırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Gelir vergisinde beyana tabi olmayan gelirler

Gelir Vergisi Kanunu’nun 85’inci maddesi gereği olarak mükellefler söz konusu kanunun ikinci maddesinde yazılı kaynaklardan bir takvim yılında elde ettikleri kazanç ve iratları, kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname ile beyan etmek zorundadırlar. Bir başka anlatımla beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanarak beyan edilmesi gerekmektedir. Ancak aynı kanunun 86’ncı maddesinde beyan edilmeyecek ve diğer gelirler nedeniyle yıllık beyanname verilmiş olsa bile beyannameye dahil edilmeyecek olan gelirler belirlenmiştir.

Vergi borcuna tecil (erteleme) istemi

“Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun”un 48’inci maddesi uyarınca, amme alacağının vadesinde ödenmesi, haciz uygulaması veya haczedilen malın paraya çevrilmesi hallerinin amme borçlusunu “çok zor” duruma düşüreceğinin anlaşıldığı durumlarda vergi, resim, harç ceza, tahkik (soruşturma) ve takiplerine ait;

* Mahkeme giderleri
* Vergi cezaları
* Para cezaları
* Gecikme zammı alacaklarının 36 ayı geçmemek üzere tecil edilerek (ertelenerek) takside bağlanması mümkündür.

Tecil; iyi niyetli, fakat zor durumda olan mükelleflerin vadesi geçmiş borçlarını faiz karşılığında ve prensip olarak teminat altına alınmak suretiyle ertelenmesini sağlayan bir müessesedir. (Çelik, Celal “6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Uyarınca Tecil” Vergi Dünyası, S:235, Sf:50-57)

Mali güce göre vergilendirme

Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan buyruğa göre Türkiye Cumhuriyeti ‘sosyal bir hukuk devleti’dir. “Demokratik sosyal hukuk devleti insan hak ve hürriyetlerine saygı gösteren, ferdin huzur ve refahını gerçekleştiren ve teminat altına alan, kişi ve toplum arasında denge kuran, emek ve sermaye ilişkilerini dengeli olarak düzenleyen, özel teşebbüsün güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayan, çalışanların insanca yaşaması ve çalışma hayatının kararlılık içinde gelişmesi için sosyal, iktisadi ve mali tedbirler alarak çalışanları koruyan, işsizliği önleyici ve milli gelirin adalete uygun bir biçimde dağılmasını sağlayıcı tedbirleri alan, adaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu devam ettirmeye kendini yükümlü sayan, hukuka bağlı kararlılık içinde ve gerçekçi bir özgürlük rejimi uygulayan devlettir.” (Anayasa Mahkemesi’nin 26-27/09/1967 gün ve 336/29 sayılı kararı)

Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması

Yeni Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “İspat ve Deliller” başlığını taşıyan 4. Kısmının ikinci bölümünde “Belge ve Senetler”le ilgili hükümler yer almaktadır. (Madde:199-224)

Hukuki tanımlamadan da anlaşılacağı üzere “Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları” belgedir. (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Md. 199)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222’nci maddesinin başlığı “Ticari Defterlerin İbrazı ve Delil Olması”dır. Buna göre “Mahkeme, davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. Ticari defterle ilgili düzenlemeler 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu’nun “Ticari İşletme” başlıklı birinci kitabının beşinci kısmında yer almaktadır. (Madde:64-88)

Anonim ve limited şirketlerde kâr dağıtımı ve yedek akçeler

Şirketlerde her pay sahibi, kanun ve esas sözleşme hükümlerine göre pay sahiplerine dağıtılması kararlaştırılmış net dönem kârına, pay oranında katılma hakkına sahiptir. (YTTK.Md:507)

Yıllık kâr, yıllık bilançoya göre belirlenir ve esas sözleşme aksine bir hüküm yoksa, kâr pay sahibinin sermaye payı için şirkete yaptığı ödemelerle orantılı olarak hesap edilir.

Kâr payı ancak net dönem kârından ve serbest yedek akçelerden dağıtılabilir. Kâr payına mahsup edilmek üzere avans kâr payı dağıtımı yapılabilir. Bu bağlamda ‘kâr payı avansı’ Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi olmayan şirketlerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın (Gümrük ve Ticaret Bakanlığı) bir tebliğ ile düzenlenecektir. (YTTK.Md:5009)

Yönetim kurulu üyelerine kazanç payları sadece net kârdan ve ancak kanuni yedek akçe için belirli ayrım yaptıklarından ve pay sahiplerine ödenmiş sermayenin yüzde beşi oranında veya esas sözleşmede öngörülen daha yüksek bir oranda kâr payı dağıttıktan sonra verilebilir. (YTTK.Md:11) Sermaye şirketlerinde ayrılması öngörülen ‘yedek akçeler’ Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 519. maddesinde hüküm altına alınmıştır.

Şubeye kargo gönderilerinde sevk irsaliyesi

SORU: Merkezi İstanbul'da bulunan işyerimizin şubeleri arasında gerek kargo yolu ile ve gerekse kendi araçlarımızla göndermekte olduğumuz basılı kâğıt ve benzeri nitelikteki büro malzemelerinin veyahut da aktifimize kayıtlı elektronik eşya için göndermiş bulunduğumuz yedek parça ve malzemeler için sevk irsaliyesi düzenlenmesi gereklimidir?

YANIT: Vergi Usul Yasası'nın 230 uncu maddesinin beşinci fıkrası gereği olarak kısaca emtianın sevki esnasında fatura bulunsun veya bulunmasın mal hareketlerinin mutlaka sevk irsaliyesine bağlanması gerekmektedir.

İşgücü satın alımında KDV kesintisi

Katma Değer Vergisi Yasası’nın 9/1 maddesi ile Maliye Bakanlığı’na verilen yetkiye dayanılarak yayımlanan 96 seri numaralı genel tebliğde yapılan yönlendirmeler çerçevesinde Katma Değer Vergisi mükelleflerinin alt işverenlerden veya bu konuda faaliyette bulunan işletmelerden temin ettikleri işgücü hizmetlerine ait hesaplanan Katma Değer Vergisi’nde yüzde doksan tevkifat yapılması öngörülmüştür.

Daha sonra 97 seri numaralı Katma Değer Vergisi genel tebliği ile;

* Genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin, il özel idarelerinin, belediyelerin ve bunların teşkil ettikleri birliklerin,
* Döner sermayeli kuruluşların,
* Yasa ile kurulan kamu kurum ve kuruluşlarının,
* Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının,
* Vakıf üniversiteleri hariç üniversitelerin,
* Yasa ile kurulan veya tüzel kişiliğe sahip emekli ve yardım sandıklarının,
* Bankaların ve özel finans kuruluşların,
* Özelleştirme kapsamındaki kuruluşların,
* Organize sanayi bölgeleri ile menkul kıymetler, vadeli işlemler borsaları dahil bütün borsaların,
* Yarıdan fazla hissesi doğrudan yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlara ait olan kurum ve kuruluşların ve işletmelerin, satın alacağı iş gücü temin hizmetleri de tevkifat kapsamına alınmıştır.